Ostatnio często pojawia się wokół nas dla niektórych nadal tajemniczy skrót UX. Rozszyfrujmy go zatem: pochodzi od słów user experience, dotyczy zatem doświadczeń użytkownika. Znajdziemy go w takich zwrotach jak UX design i UX writing. Po polsku moglibyśmy powiedzieć „projektowanie doświadczeń użytkownika oraz projektowanie treści”. I od razu widać, że ów nieco obco brzmiący UX writing ma wiele wspólnego z prostym językiem.

Zacznijmy jednak od podstaw.

Czym jest UX design i UI design?

UX design jest wszędzie, a to dlatego, że treści cyfrowe są wszędzie. Na każdej stronie internetowej, w każdej aplikacji są niewidoczne ślady pracy UX designerów i UX writerów. To dzięki nim strony i aplikacje są łatwe w obsłudze i bardzo czytelne, a nie mam tu na myśli poprawności językowej. Tu chodzi o intuicyjność, z jaką poruszamy się po interfejsie, gdy robimy zakupy lub załatwiamy dowolne sprawy w Internecie.

Dlaczego napisałam, że te ślady są niewidoczne? Cóż, to nie do końca prawda. Nie widzimy procesu ani tego, jak ktoś projektował jakąś stronę, ale dobry UX sprawia, że nie mamy problemu z korzystaniem z niej. Od razu wiemy, czy produkt, o którym mowa, nas interesuje i czy chcemy go kupić. Wiemy, jak to zrobić: jak dodać wybraną rzecz do koszyka zakupów, jak wybrać formę dostawy i jak za wszystko zapłacić.

UX designer – kto to taki?

UX designer zajmuje się tym, jak działa user interface, czyli ta część strony lub aplikacji, z którą użytkownik wchodzi w interakcję. Taki projektant(-ka) planuje nie tylko sposób, w jaki użytkownikom będzie się najwygodniej poruszać po stronie. On lub ona decydują także o tym, gdzie będziemy szukali danej sekcji w aplikacji. Wymyślają, jakie badania przygotować, aby sprawdzić potrzeby użytkowników. Ustalają również, który krój pisma na stronie będzie najczytelniejszy. Wszystko to razem wydaje się nam oczywiste, gdy wpadamy do swojego ulubionego sklepu na przykład po herbaty na wagę, i nie zastanawiamy się nad tym, jak całość działa. Ważne, że działa i że działa dobrze.

Kim jest UI designer?

Kim jest z kolei UI designer? To kolejny specjalista, który nadaje ostateczny wygląd interfejsu. Decyduje między innymi o tym, czy przycisk będzie kanciasty czy zaokrąglony i jaki będzie miał kolor. Wbrew pozorom wybór kolorów to poważna sprawa, zwłaszcza jeśli spojrzymy na ich czytelność dla osób słabowidzących lub daltonistów. UI designer odpowiada zatem za wizualną stronę cyfrowej rzeczywistości, która nas otacza.

Co z UX writingiem?

UX writing moglibyśmy więc opisać jako projektowanie treści na strony internetowe i do aplikacji, których celem jest określone zachowanie użytkownika. Ma on ułatwić poruszanie się po interfejsie bez dłuższego zastanawiania się, gdzie coś znaleźć i który przycisk pozwala wykonać kolejny krok na przykład na ścieżce zakupowej. W przeciwieństwie jednak do UX designu i UI designu UX writing skupia się na słowach, treściach. Jego domeną są wszystkie te malutkie (trochę dłuższe też) napisy, które widzimy, logując się na dowolne konto. „Podaj nazwę użytkownika, zaloguj (się), wyloguj (się), sprawdź ofertę, wyślij formularz” – wszystko to są po prostu instrukcje postępowania, które kierują naszą podróż od początku do końca wizyty na stronie.

Tak jak wspomniałam, dobry UX jest niewidoczny. Co to oznacza? Że się nie gubimy, nie tracimy czasu, bo widząc interfejs po prostu działamy, bez wysiłku rozumiemy, jakie były intencje autora tekstu. Dzięki trafnie dobranym słowom od razu wiemy, co mamy zrobić.

Co zatem łączy UX writing z prostym językiem?

Po tym krótkim przeglądzie widać, UX writing i prosty język mają wiele wspólnego. Przede wszystkim obydwa działają poprzez treść, czyli operują słowami. Ich odpowiedni dobór ma zapewnić pożądany efekt. Niezwykle istotne w obu przypadkach jest również to, że punktem wyjścia jest podobne założenie: nastawienie na komfort odbiorcy. Projektant treści pisze w taki sposób, aby użytkownikom dobrze korzystało się ze strony lub aplikacji. Priorytetem jego pracy jest zatem to, żeby odbiorca mógł szybko znaleźć wszystkie najpotrzebniejsze informacje. Na tym samym zależy osobom piszącym prostym językiem. Dlatego znajomość zasad prostego języka tak bardzo przydaje się w pracy UX writerów i odwrotnie – stosowanie reguł UX jest pomocne w pisaniu tekstów prostojęzycznych.

Poniżej wypisałam kilka przykładów działania UX writingu i tego, jak wspiera go prosty język.

O BŁĘDZIE

Przed: Wystąpił błąd podczas przetwarzania operacji. – Po: Nie udało się wysłać formularza. Sprawdź połączenie z Internetem i spróbuj ponownie.

Użytkownik dostaje konkretną informację co się stało, wskazanie problemu i podpowiedź, co zrobić dalej.

PRZYCISK

Przed: Dalej – Po: Wyślij formularz.

Odbiorca dokładnie wie, co się stanie, gdy naciśnie przycisk.

FORMULARZ

Przed: Hasło – Po: Podaj hasło (minimum 8 znaków).

Precyzyjny komunikat sprawia, że unikamy błędu jeszcze przed jego popełnieniem.

KOMUNIKAT SUKCESU

Przed: Operacja zakończona powodzeniem. – Po: Dziękujemy. Twoje zgłoszenie zostało wysłane. Odpowiemy na nie w ciągu 2 dni roboczych.

Potwierdzenie to nie wszystko, wiemy jeszcze, co będzie dalej.

KOMUNIKAT W SKLEPIE INTERNETOWYM

Przed: Produkt niedostępny – Po: Tego produktu obecnie nie ma w magazynie. Powiadomimy Cię, gdy wróci do sprzedaży.

Zamiast suchego komunikatu otrzymujemy prawdziwe wsparcie.

POTWIERDZENIE USUNIĘCIA PLIKU

Przed: Czy na pewno? – Po: Czy na pewno chcesz usunąć ten dokument? Tej operacji nie można cofnąć.

Użytkownik wie, jakie będą konsekwencje tego, co zamierza zrobić.

REJESTRACJA

Przed: Hasło nieprawidłowe – Po: Hasło może zawierać tylko litery i cyfry.

Odbiorca dostaje dokładne wyjaśnienie, co powinien zmienić.

***

To tylko kilka przypadkowych zapisów, ale widać w nich kilka kwestii:

• Nadawca zawsze myśli o odbiorcy i chce, by treść była zrozumiała bez żadnych wątpliwości.
• Starannie dobiera odpowiednie słowa, unika bezosobowych form i zwraca się bezpośrednio do odbiorcy.
• Prościej nie zawsze znaczy krócej, czyli czasem lepiej napisać coś tak, jakby się o tym opowiadało, niż silić się na zwięzłe, ale formalne zwroty.

A to przecież niektóre z zasad prostego języka, które podobnie jak UX writing mają ułatwiać korzystanie z treści, a nie je gmatwać.

Podsumowanie

Coraz więcej narzędzi pomaga nam na co dzień, nie tylko w czynnościach fizycznych. W tym obszarze nikogo nie dziwią już różne udogodnienia – wszędzie są pralki, zmywarki, maszyny do wypieku chleba czy miksery, o elektronarzędziach nie wspominając. W rzeczywistości cyfrowej też mamy takie wsparcie. Mnóstwo ludzi poświęca swój czas i energię na to, by stworzyć jak najbardziej optymalne rozwiązania dla nas wszystkich – użytkowników mniej lub bardziej doświadczonych w poruszaniu się w Internecie. Wszyscy ci niesamowicie kreatywni projektanci wspierają się zasadami prostego języka i tworzą przyjazne interfejsy, aby nasze doświadczenia były jak najlepsze.

Doceniacie?

Inspiracje i źródła:

• Newsletter „Prosty język na UW” nr 2026/02
• Blog Dobra Treść Kamili Paradowskiej
• oraz zasoby Internetu i własne przemyślenia